AbaniaForum

ALBANIA FORUM
 
ForumiPortalliCalendarKėrkoRegjistrohuIdentifikohu
Share | 
 

 Njė majė luge histori erėzash

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Shko poshtė 
AutoriMesazh
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:18 am

Gjethet e dafinės(angl. Bay leaf ose Daphne, lat. Laurus nobilis)

Gjethet e dafinės janė mjaft tė njohura nė kulinarinė shqiptare. Kanė njė aromė karakteristike, e cila ėshtė mė e fortė dhe mė e ėmbėl kur gjethet janė tė thata. Tė freskėtat janė mė tė hidhura, prandaj nuk hedhim asnjėherė mė shumė se 2-3 gjethe kur gatuajmė, tė cilat i heqim pasi mbaron gatimi. Kur zgjedhim gjethe tė thata duhet tė kemi kujdes qė tė kenė ngjyrė tė gjelbėr tė errėt, sepse ngjyra e verdhė apo e gjelbėr e hapur do to thotė se gjethet kanė mbetur nė dritė mė tepėr seē duhet dhe e kanė humbur aromėn. Ruhen nė vend tė errėt dhe tė thatė, nė njė vazo tė mbyllur mirė, dhe kėshtu durojnė pėr tre vjet. Natyrisht qė, siē ndodh me tė gjitha erėzat, rekomadohet tė konsumohen vitin e parė.

Eshtė njė nga pėrbėrėsit kryesorė tė marinadave pėr mishra dhe peshq, por pėrdoret edhe nė salca me verė ose domate, nė terina (lloj gjelle franceze me shtresa asortimentesh tė ndryshme, si psh perime, mish apo peshk), nė supa dhe nė ushqime tė pjekura. Konsiderohen tė nevojshme nė tė gjitha llojet e turshive, nė ēomlek, si dhe nė bouquet garni (frėngj. Perime tė pėrziera, pėr garniturė, tė cilat pėrmbajnė gjithashtu trumzė, estragon, qepė ose presh dhe majdanoz). Kur pjekim peshq nė skarė, mund ti japim mė tepėr shije duke u vendosur nė bark gjethe dafine me kopėr dhe feta limoni. Nė mjaft vende, sidomos nė Angli, bėjnė krema pastiēerie dhe brumėra tė aromatisura me dafinė. Shkojnė me borzilok, rozmarinė, rigon, hudhėr dhe sherebelė.

Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:19 am

Estragoni



(Angl. Estragon, lat. Artemisia dracunculus)





Estragoni, qoftė i freskėt apo i thatė, pėrdoret mjaft shpesh nė kuzhinėn franceze dhe atė ruse. Shkon mjaft mirė me prodhime deti (sidomos me astako-karkalec i madh deti), me shpendė, vezė dhe gjalpė.

Estragoni i freskėt ka shije mė tė butė nga i thati dhe mund ta gjejmė mė lehtė nė treg. Nuk ruhet pėr shumė kohė, prandaj preferohet qė nė kuzhinė te mbajmė estragon tė thatė, si dhe ta shtojmė gjysmėn e sasisė nė krahasim me estragonin e freskėt, sa herė qė tė nevojitet. Ėshtė erėza kryesore nė salcėn bearnez (frėng. Bearnaisse), e cila bėhet me gjalpė, vezė, verė dhe qepė, si dhe pėrdoret pėr tė shoqėruar kryesisht mish tė pjekur.


Gjithashtu, shkon mjaft mirė me majonezėn dhe mustardėn. Ėshtė ideal pėr ti dhėnė aromė uthullės. Uthulla me estragon ėshtė uthulla aromatike mė e njohur. I kombinuar me majdanoz, trumzė ose me ēfarėdolloj bime tjetėr aromatike kemi, u jep aromė tė kėndshme mbushjeve pėr mishra ose shtresave mbuluese aromatike pėr mishra dhe peshq. Kombinohet me kopėr, borzilok, trumzė, majdanoz, manxuranė, paprikė (pluhur speci) dhe hudhėr.

Pėr shkak tė shijes dhe aromės sė tij karakteristike, duhet pėrdorur me rregull. Njė majė gishti estragon ėshtė i mjaftueshėm pėr t’u dhėnė shije 2-3 racioneve gjelle.


Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:21 am

Majdanozi
(angl. Parsley, lat. Petroselinum crispum)

Majanozi ėshtė erėza mė e zakonshme nė kuzhina, nė tė gjithė botėn. Pėrdoret i prerė hollė pėr t’ju dhėnė shije tė lehtė salcave, sallatave dhe dressing. Kombinohet idealisht me hudhrėn nė njė pėrzierje tė quajtur persiland, e cila pėrdoret kryesisht nė Francė. Nėse shtojmė edhe lėkurė tė grirė limoni, atėherė del gremolata italiane, njė pėrzierje aromatike, e cila pėrdoret pėr t’i shtuar penelatėn e fundit mishit apo peshkut tė pjekur.
Pėrdorej qė nė kohėt e lashta e deri nė ditėt tona pėr tė neutralizuar erėn e keqe tė gojės, sidomos pas ngrėnies sė hudhrave. Kultivohet me lehtėsi kudo, prandaj gjendet gjithė vitin nė treg, nė dy varietete kryesore, majdanozi fletėgjerė, dhe majdanozi i zakonshėm (ose kaēurrel), tė cilat janė e njėjta bimė me tė njėjtėn shije. Ndryshimi i tyre ėshtė se majdanozi i zakonshėm ėshtė mė i bukur dhe pėrdoret pėr tė bėrė dekoracione nė gatime, sidomos me peshk. Mėnyra mė e thjeshtė ėshtė ta hedhim nė njė tigan tė thellė me vaj (ose nė fritezė), ta skuqim pėr 2-3 minuta, ta kullojmė nė letėr kuzhine dhe ta shtojmė nė pjatė.
Pėrdorimet e tij nė kuzhinė janė tė pafundshme. Ja vlen tė pėrmendim sallatėn greke me majdanoz, sallatėn libaneze me bollgur, si dhe aliolion italiane (kremė me hudhra, majdanoz, vaj ulliri dhe peperonēino). Gjithashtu gjen pėrdorim nėpėr turshi si dhe nė pėrzierje beharnash si psh. bouquet garni Franceze. Shkon dhe kombinohet pothuajse me tė gjitha erėzat dhe beharnat.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:21 am

Piperi
(angl. Pepper, lat. Piper nigrum/longum... etj.)

Konsiderohet mbreti i beharnave dhe ėshtė beharna mė e njohur dhe mė e zakonshme nė tė gjithė botėn.
Kokrrat e piperit janė fryti i njė bimė kacavjerrėse, qė mund tė arrijė deri nė 10 metra gjatėsi. Nė Indinė Jugore kėto bimė mbėshtillen rreth palmave ose eukalipteve, duke krijuar njė pamje qė ia vlen tė admirohet. Megjithėse ekzistojnė rreth njė mijė varietete, mė tė rėndėsishmet janė ato qė prodhojnė piperin qė njihet prej nesh: tė bardhė, tė gjelbėr dhe tė zi (lat. Piper nigrum), piperin e stėrzgjatur (lat. Piper longum) dhe piperin kiubep.
Piperi i gjelbėr pėrbėhet nga kokrrat e papjekura (aguridhe) tė bimės, qė kanė mė pak aromė, por tė njėjtėn shije me llojet e tjera.
Piperi i zi ėshtė fryti i pjekur i njėrit prej varieteteve tė kėsaj bime. Ka aromėn mė tė fortė nga tė gjitha dhe shijen mė tė pasur.
Piperi i bardhė ėshtė zemra e frytit, domethėnė ajo qė mbetet kur heqim lėvoren qė mbėshtjell frytin. Prandaj ėshtė mė i lėmuar nga llojet e tjera tė piperit. Gjithashtu ka mė tepėr aromė, si dhe shije mė djegėse.
Piperi kiubep ėshtė i sė njėjtės familje, ngjan me piperin e zi, por ēdo kokėrr ka njė kėrcell tė vogėl, shija e tė cilit ngjet me njė pėrzierje piperi, rrėshire dhe limoni. Ky lloj piperi gjendet me vėshtirėsi nė treg, megjithatė shija e tij ėshtė mjaft interesante.
Piperi i stėrzgjatur ėshtė mė i ėmbėl dhe mė aromatik. Ėshtė mė i rralli nga tė gjitha llojet, pasi kultivimi i tij ėshtė pakėsuar.
Piperi ngjyrė rozė ėshtė fryti i njė shkurreje, qė pėrfshihet nė familjen e pipereve. Ėshtė aromatik dhe ka nevojė pėr kujdes tė veēantė nė ruajtje: ėshtė mjaft delikat dhe lėvorja e tij e jashtme thėrrmohet shumė lehtė, duke ia prishur kėshtu pamjen.
Natyrisht, nė treg gjenden tė gjitha llojet e pipereve nė formė tė thatė. Gjithashtu, ekzistojnė edhe vazo me kokrra piperi tė gjelbėr nė shėllirė, qė mblidhen tė papjekura akoma (nė mėnyrė qė tė ruajnė ngjyrėn). Vendosen nė shėllirė qė tė ndalojnė veprimin e enzimave, tė cilat shkaktojnė ndryshimin e ngjyrės sė tyre.
Shija, aroma dhe madhėsia e kokrrave tė piperit, ndryshojnė nė varėsi tė origjinės sė tyre. Mė i miri konsiderohet piperi i Indisė, qė ka analogjinė e pėrkryer tė aromės, shijes dhe djegėsisė. Piperi i Indonezisė ka madhėsi mė tė vogėl dhe ka mė tepėr shije limoni. Piperi i Malajzisė ėshtė mė i lehtė nė aromė e nė shije; ėshtė varieteti mė i zakonshėm, qė gjejmė nė tregjet nė gjithė botėn.
Pėrdorimi i piperit nė gatime shėrben pėr hapjen e oreksit dhe pėr t’i dhėnė aromė gjellės. Sasia e duhur e piperit qė hidhet nė njė pėrgatitje, ėshtė sa sasia qė del nga 2–3 rrotullime tė mullirit. Piperi i bardhė pėrdoret zakonisht nė salca tė bardha, qė tė mos shkaktojė kontrast nė ngjyrė. Gjithashtu, pėrdoret nė tė gjitha ato gatime nė tė cilat nuk duam tė ndihet shumė djegia e piperit. Piperi i gjelbėr shkon mė mirė nė gatime me shpendė. Ai lė njė shije mjaft tė kėndshme nė salca. Piperi ngjyrė rozė ėshtė ideal pėr prodhimet e detit, pėr tė zbukuruar njė pjatė, por edhe pėr t’i dhėnė gatimit njė aromė tė kėndshme. Ėshtė njė beharnė me tė vėrtetė e virtytshme; shkon pothuajse me tė gjitha beharnat e tjera dhe mund tė pėrdoret nė kulinari nė pėrputhje me tė gjitha teknikat dhe materialet.


Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:23 am

Sherbela
(angl. Sage, lat. Salvia officinalis)

Dikur thoshin se po tė kishe tė mbjellė nė kopsht sherbelė, nuk duhet t’u trembeshe sėmundjeve. Dhe e vėrteta ėshtė se, pėr shumė vjet, sherbela ėshtė pėrdorur vetėm nė farmaceutikė. Edhe kjo ėshtė njė bimė aromatike mesdhetare, qė dominon kryesisht nė kuzhinėn italiane.
Shkon shumė me mishrat e yndyrshme, si pėr shembull: mish qengji, mish derri, patė ose rosė.
Ėshtė ideale pėr t’u pėrdorur nė mbushje me bukė ose patate pėr shpendė dhe mish, por edhe nė shtresa pėr tė mbuluar mish tė pjekur nė furrė.
Shkon me kungullin e verdhė, me nenexhik, borzilok, rozmarinė, dhiozmė, estragon, trumzė, majdanoz, manxuranė dhe hudhėr.
Sherbela e thatė ka aromė mė tė fortė, prandaj kėshillohet qė nė gatime ta pėrdorim sherbelėn e freskėt, ndėrsa tė thatėn, nė pije.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:24 am

Maraqi dhe farat e maraqit(angl. Fennel, Fennel seed, lat. Foeniculum officinales)

Maraqi dhe farat e maraqit janė dy nga erėzat mė tė njohura nė kuzhinėn shqiptare dhe atė Mesdhetare nė pėrgjithėsi. Maraq quhen gjethet e njoma tė bimės. Maraqi i egėr rritet pothuajse nė tė gjithė Shqipėrinė, nga dimri nė pranverė dhe rrėnja e tij njihet me emėrtimin finokio (ital. finocchio), i cili gjen pėrdorim tė veēantė nė kuzhinėn italiane. Farat e maraqit janė farat e kėsaj bime, tė cilat kanė njė aromė tė ngrohtė qė na sjell ndėr mend uzon, dhe gjejnė pėrdorim tė madh nė kuzhinat e Lindjes sė Mesme, nė kuzhinat e Indisė dhe Marokut. Maraqi, nė tė gjitha format e tij, shkon nė mėnyrė ideale me peshqit dhe mishrat e yndyrshėm, sidomos me qengjin, derrin por edhe sallamrat. Nėse pjekim mish ose peshk mbi degė maraqi tė egėr, aroma e tij depėrton duke i falur njė erė tė mrekullueshme. Kaurdisim farat para se ti pėrdorim, i shtypim nė havan dhe mund ti shtojmė nė dressing me vaj ulliri dhe limon ose nė majonezė, pėr tė shoqėruar pjata me perime tė pjekura dhe prodhime deti. Maraqi i freskėt gatuhet nė Shqipėri me oktapod, peshk si dhe mish qengji, konsiderohet gjithashtu tejet i nevojshėm nė mbushjet e byrekėve me lakra. Mund ta shtojmė edhe nė turshi sė bashku me fara maraqi. Farat e tij shkojnė nga ana gastronomike me koliandėr, kanellė, xhinxher, mustardė, qimnon, urth apo unzė, paprika dhe kurkuma.
Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:25 am

Shafrani(angl. Saffron, lat. Crocus sativus)

Kjo beharnė mjaft e ēmuar del nga majat e luleve krokos (crocus sativus), i cili ėshtė njė bulb qė lulėzon gjatė periudhės sė vjeshtės. Kultivohet nė pak vende tė botės, ndėrmjet tyre edhe qyteti Kozani i Greqisė. Shafrani grek konsiderohet i cilėsisė mjaft tė lartė, nė krahasim me shafranin e Iranit apo atė Spanjoll (kėto jano dy vendet e tjera me prodhim shafrani). Aftėsitė e tij ngjyrosėse dhe farmaceutike ishin tė njohura qė nė lashtėsi. Quhet ndryshe edhe zafora, dhe qė tė dyja kėto emėrtime, shafran dhe zafora, e kanė rrėnjėn nė fjalėn arabe zafaran, qė do tė thotė i verdhė. E vetmja mėnyrė pėr ta pėrdorur saktė ėshtė tė njomim njė sasi tė vogėl (10-20 majėza) nė 3-4 lugė supe ujė tė vakėt dhe ta lėmė pėr pak kohė derisa tė lėshojė tė gjithė ngjyrėn, aromėn dhe sidomos shijen. Pėr tu ndier shija e shafranit, nevojitet njė bazė ushqimore neutrale, prandaj zakonisht shkon me oriz, patate, brumėra, mishra tė bardha dhe prodhime deti. Kombinohet pothuajse me tė gjitha beharnat, duke patur kujdes nė sasinė e pėrdorur.

Nė treg gjendet nė formė fijesh ose i bluar nė formė pluhuri dhe i ambalazhuar nė paketa ¼ 1, 2 gramėshe, por edhe nė sasi mė tė mėdha pėr pėrdorim profesional.

Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
DarkAngel
Admin
Admin


Male
Numri i postimeve: 171
Age: 24
Location: -_^
Job/hobbies: Tallje bythe me paramendim
Humor: coool
Registration date: 09/03/2008

MesazhTitulli: Re: Njė majė luge histori erėzash   Wed Apr 02, 2008 11:26 am

Livanda ose trumza e butė

(angl. Lavender, lat. Lavandula angustifolia)

Livanda ėshtė njė bimė dekorative Mesdhetare, e cila kultivohet mė tepėr pėr aromėn qė ka dhe jo aq pėr pėrdorimet e saj nė kulinari. Pėrdoret kryesisht nė kuzhinėn angleze dhe franceze, pėr ti dhėnė aromė mishrave tė bardha dhe mishit tė qengjit, por gjithashtu edhe mjaft ėmbėlsirave, si psh. kekė, biskota dhe akullore. Nė treg ekzistojnė dy varietete tė kėsaj bime, livanda franceze, e cila kultivohet pėr aromėn e gjetheve tė saj, si dhe livanda angleze, e cila ka lule me aromė mė tė fortė dhe pėrdoret kryesisht nėpėr gatime. Aroma e livandės ėshtė e ėmbėl, e fortė dhe ngjet mė njė kombinim aromash tė luleve tė pishės me rozmarinė. Lulet e sheqerosura tė livandės (me tė bardhė veze dhe sheqer pudėr) pėrbėjnė njė dekracion mjaft tė bukur pėr kekė dhe torta. Gjithashtu mjalti me aromė livande ka njė shije mjaft tė veēantė. Ėshtė pėrbėrėsi kryesor nė pėrzierjen e beharnave tė Marokut, tė quajtur ras el hanut, si dhe nė pėrzierjen franceze herb de provans. Kombinohet me estragon, trumzė, kanellė, manxuranė, bahar dhe xhinxher.

Mbrapsht nė krye Shko poshtė
Shiko profilin e anėtarit
 

Njė majė luge histori erėzash

Shiko temėn e mėparshme Shiko temėn pasuese Mbrapsht nė krye 
Faqja 1 e 1

Drejtat e ktij Forumit:Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi
AbaniaForum  :: Me prane Njeri Tjetrit :: Kultura :: Kuzhina shqiptare dhe e huaj-